Remembering Lama Lhundrup

FPMT News Around the World

Khensur Rinpoche Lama Lhundrup memorial stupa (left) nearing completion, Geshe Lama Konchog stupa (right), Kopan Monastery, March 31, 2013. Photo by Daryl Dunigan.

“The main method to achieve enlightenment is bodhichitta, the altruistic aspiration towards enlightenment generated out of the mind of compassion,” Khensur Rinpoche Lama Lhundrup, former abbot of Kopan Monastery, taught on the 18 root bodhisattva vows in 1987. “Bodhichitta, the altruistic mind seeking solely the welfare of others, needs to be enhanced limitlessly. It is not enough just to habituate our mind, and generate or cultivate the altruistic mind in our meditation – besides generating the altruistic mind, we also need to actually venture into the deeds of such a mind.”

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

In late March 2013, the Lama Lhundrup memorial stupa was almost complete, Kopan Monastery, March 31, 2013. Photo by Daryl Dunigan.

In May 2013, Kopan Monastery hosts a special program in conjunction with the consecration of the recently completed memorial stupa for Khensur Rinpoche Lama Lhundrup, who passed away in September 2011. Lama Zopa Rinpoche will perform the opening ceremony of the stupa on May 3. The program is scheduled to run May 1-5 at Kopan Monastery. Contact Kopan Monastery for booking information during the stupa consecration events. 

You can read Lama Lhundrup’s short teaching on the 18 bodhisattva vows, given during the twentieth Kopan Course in December 1987, on the Lama Yeshe Wisdom Archive. 

If you like what you read on Mandala, consider becoming a Friend of FPMT, which supports our work. Friends of FPMT at the Basic level and higher receive the print magazine Mandala, delivered quarterly to their homes.

Commemorating Lama Lhundrup

FPMT News Around the World

Khensur Rinpoche Lama Lhundrup Rigsel, Kopan Monastery, March 2011. Photo by Jo Hathaway.

On September 7, 2011, the beloved abbot of Kopan Monastery Khensur Rinpoche Lama Lhundrup Rigsel showed the aspect of passing away. On Sunday, August 26, in accordance with the Tibetan calendar, Kopan Monastery is commemorating the first anniversary of Lama Lhundrup’s passing with a day of pujas and practices. Kopan is inviting all FPMT centers and students to join in prayers on that day and to make strong requests for his incarnation to return soon.

You can read Mandala’s tribute to Khensur Rinpoche Lama Lhundrup, an account of his last days, photos, videos and reminiscences from students on our page dedicated to Lama Lhundrup. This page includes the prayer for his quick return, which is auspicious to recite many times on this occasion.

During the morning of August 26 at Kopan, the monks and nuns will perform extensive Medicine Buddha puja, with many additional prayers such as the eight Monlam prayers. During the day, the tantric monks will do Yamantaka self-initiation and senior nuns will do Vajrayogini self-initiation. In the late afternoon, an extensive Heruka Lama Chöpa tsog will be held with extensive offerings.

Stupa for Lama Lhundrup, Kopan Monastery, April 2012. Photo by Ven. Thubten Kukhen.

Based on Lama Zopa Rinpoche’s advice, several stupas will be built to commemorate Lama Lhundrup. The first one, built quickly to make it auspicious for the incarnation to return soon, will be finished by Losar 2013. It is on the grounds of Kopan Monastery and Lama Zopa Rinpoche has been invited for the consecration after the Tibetan New Year. In addition, a large stupa will be built in front of the new gompa at Khachoe Ghakyil, the Kopan nunnery. Offering for the anniversary puja and/or the stupa being built at the nunnery can be made through Kopan Monastery. (Click this link and mention in the comment box what the offering is for.)

With 158 centers, projects and services around the globe, there is always news on FPMT activities, teachers and events. Mandala hopes to share as many of these timely stories as possible. If you have news you would like to share, please let us know.

Người Mẹ, người Cha, người Thầy, người Bạn: Lòng Nhân Từ Vô Song của Khensur Rinpoche Lama Lhundrup Rigsel Cao Quý

Bất cứ ai may mắn có dịp viếng thăm Tu Viện Kopan trong 40 năm qua, có thể đã nhìn thấy được nụ cười từ hòa của Khensur Rinpoche Lama Lhundrup Rigsel, người đã phụng sự cho Tu Viện Kopan trong các vai trò khác nhau trong gần bốn thập niên qua. Ngài đã được Văn Phòng của Đức Dalai Lama thụ phong chức trụ trì tu viện năm 2001, mặc dù Ngài đã giữ chức vụ này một cách không chính thức từ khi Lama Yeshe viên tịch vào năm 1984. Vào tháng Bảy năm 2011, Lama Lhundrup không tiếp tục vai trò này nữa, vì bệnh ung thư ở giai đoạn tiến triển của Ngài.

Trong số báo này, tạp chí Mandala mong được nêu lên công lao to tát của Ngài trong việc bảo tồn, quảng bá Phật pháp và hoàn thành ước nguyện của Lama Yeshe và Lama Zopa Rinpoche. Hoạt động không hề mỏi mệt và lòng nhân từ vô hạn của Lama Lhundrup dành cho hàng ngàn đệ tử ở Tu Viện Kopan, cũng như tại Singapore, Mã Lai và Hồng Kông, nổi bật như một nguồn cảm hứng đối với tất cả chúng ta.

Khi chúng tôi xuất bản tạp chí này vào cuối tháng Tám, Lama Lhundrup tiếp tục biểu lộ tình trạng sức khỏe ngày càng suy yếu và bệnh tình của Ngài khá nặng. Chúng tôi sẽ đăng bài cập nhật cho câu chuyện này trên mandalamagazine.org, khi chúng tôi có thêm thông tin. Quý vị cũng có thể tìm các thông tin cập nhật chính thức của FPMT, kể cả tin tức cập nhật về tình trạng sức khỏe của Lama Lhundrup ở fpmt.org.

Khensur Rinpoche Lama Lhundrup Rigsel, Tu Viện Kopan, Nepal, tháng Ba 2011. Ảnh của Jo Hathaway.

Khensur Rinpoche Lama Lhundrup Rigsel mà thế giới biết qua như Lama Lhundrup, sinh ra ở Tây Tạng năm 1941, trong một gia đình nông dân nghèo khó. Ngài vào Tu Viện Sera vào thuở bé, và rời Tây Tạng để đến Ấn Độ năm 1959, vì Trung Quốc đã xâm chiếm Tây Tạng vào lúc đó. Ở Buxa Duar, tại trại tỵ nạn phía Đông Nam Ấn Độ, nơi có nhiều tăng sĩ được chính phủ Ấn Độ thuyên chuyển đến, Ngài đã gặp Lama Yeshe cùng Lama Zopa Rinpoche, và tu học với các vị thầy cao cả như Geshe Rabten và v.v…

Năm 1972, từ Tu Viện Kopan ở Nepal, Lama Yeshe gởi một bức thư cho Lama Lhundrup, trong khi thầy Lhundrup đang ở Mysore, Ấn Độ, giúp việc trùng tu lại Tu Viện Sera. Bức thư nói rằng, “Tôi có một số tăng sinh, ông có thể dạy cho họ không? Nếu được thì xin ông hãy đến.”

Lama Lhundrup hồi âm cho Lama Yeshe rằng thầy không biết thầy có đủ kiến thức để giảng dạy hay không, nhưng thầy rất muốn gặp Lama Yeshe và có thể sẽ viếng thăm Tu Viện Kopan ba tháng. Hòa thượng trụ trì của Tu Viện Sera Je dặn dò Lama Lhundrup trước chuyến đi rằng, “Ông chỉ được phép đi ba tháng thôi, nên khi tới nơi, ông nói với thầy ấy [Lama Yeshe] rằng ông không thể ở lâu hơn, rồi ông hãy trở về lập tức sau ba tháng nhé.” 

Lama Lhundrup tại Kopan, năm 1973. Hình ảnh của Lama Yeshe Wisdom Archive.

Khi Lama Lhundrup đến Kopan, Lama Yeshe đã nói với Ngài rằng, “Ông hãy làm thầy của các tăng sinh của tôi.” Vào lúc ấy, Tu Viện Kopan, được thành lập năm 1971, đang  chăm nom cho khoảng 30 vị tăng trẻ đến từ Trung Tâm Mount Everest của Lama Zopa Rinpoche, và rất cần một người trông nom việc tu học của các vị tăng trẻ này. Lama Lhundrup chấp nhận lời yêu cầu của Lama Yeshe, và hết lòng đảm trách công việc này cho đến tháng Bảy 2011, khi trách nhiệm trụ trì Tu Viện Kopan đã được Geshe Thubten Chonyi đảm nhiệm.

Lama Lhundrup nhận văn bằng Geshe từ Tu Viện Sera năm 1987. Ngài đã đến Tu Viện Sera Je để tham dự cuộc thi tranh luận cuối cùng, và buổi tranh luận của Ngài đã được xem là một trong những cuộc tranh luận hào hứng và lỗi lạc nhất trong lịch sử cận đại của Sera.

Từ 1972, gần 800 tăng sinh đã tu học ở Tu Viện Kopan, kể cả 370 vị hiện đang sống ở đó. Kopan House ở Tu Viện Sera, thuộc về Tsawa Kamsen, hiện đang có 80 tăng sinh từ Kopan đang tu học để trở thành Geshe. Các tăng sĩ Kopan cũng tu học ở Trường Cao Đẳng Mật điển Gyume (Gyume Tantric College) và Đại Học Trung Ương Nghiên Cứu Tây Tạng ở Sarnath (Central University of Tibetan Studies). Có sáu vị Geshe ở các trung tâm FPMT xuất thân từ Tu Viện Kopan. Năm 1986, Ni Viện Kopan, tức Khachoe Ghakyil, đã được thành lập và từ đó, khoảng 450 ni cô đã tu học ở đó, kể cả 350 vị hiện đang sống tại đó.

Karuna Cayton, Pam Cayton, Nick Ribush, Thubten Tsering và Lama Lhundrup tại văn phòng Kopan vào khoảng năm 1981. Ảnh của Karuna Cayton.

Karuna Cayton, một thành viên đương nhiệm của ban điều hành FPMT, đã làm việc sát cánh với Lama Lhundrup ở Kopan từ năm 1975 đến năm 1988, nói rằng, “Nhờ các vị tăng sĩ và các lớp giáo pháp ở Kopan mà Tu Viện này đã mang lại một ảnh hưởng kỳ diệu cho hàng ngàn cuộc đời trên thế giới. Tôi thật sự tin rằng nếu không có Kopan thì các trung tâm Phật giáo FPMT khác sẽ không thể hiện hữu. Và nếu không có các trung tâm FPMT, thì vô số đệ tử sẽ chẳng bao giờ gặp được Lama Zopa Rinpoche, Lama Yeshe hay đường tu Phật pháp. Nếu không có Lama Lhundrup, có lẽ sẽ không có Tu Viện Kopan.”

Bên cạnh hàng trăm tăng ni mà Lama Lhundrup chăm sóc hơn 40 năm qua, Ngài còn có nhiều đệ tử ở Singapore, Mã Lai và Hồng Kông mà Ngài thường vân du sang các nước ấy để giảng dạy họ. Trong nhiều năm qua, mấy ngàn Phật tử đã tham gia các khóa thiền thường niên ở Kopan và sự ảnh hưởng cũng như lợi lạc mà Lama Lhundrup đã đem lại cho các Phật tử này thật không thể nào ước tính được, qua việc ban giới quy y, giảng dạy và tham vấn của Ngài, rồi nhờ đó mà các Phật tử này lại tạo ra ảnh hưởng cho những người khác nữa.

Tu Viện Kopan năm 1972. Ảnh của Lama Yeshe Wisdom Archive.

“Dĩ nhiên cũng có những nhân vật quan trọng khác trong thời kỳ sơ khai của Kopan, như Lama Pasang, Gelek Gyatso, Tenpa Choden và một nhóm thiện nguyện viên đông đảo,” cô Karuna nói, khi cô phản ảnh về sự phát triển của Kopan. “Nhưng Lama Lhudrup là người luôn có mặt ở đó. Ngài là chất liệu nối kết viễn ảnh của Lama Yeshe, ngay cả trước và sau khi Lama Yeshe viên tịch vào năm 1984. Lama Lhundrup cảm thấy có trách nhiệm đối với mỗi một ước nguyện mà Lama Yeshe và Lama Zopa Rinpoche cưu mang đối với Kopan. Khi Lama Lhundrup cảm thấy mình đã làm cho Lama Yeshe thất vọng, gương mặt Ngài sẽ lộ vẻ như một người mẹ đã không thể bảo bọc cho con mình bằng sự an toàn và nuôi nấng. Tuy nhiên, sau khi bị Lama Yeshe khiển trách, trong khi tôi đang buồn bực, thường là sửng sốt và nói chẳng nên lời, thì Lama Lhundrup sẽ quay qua nhìn tôi và khẽ cười khúc khích. Thầy quá thấu hiểu tình thương của Lama Yeshe. Thầy biết Lama Yeshe đã cố gắng hết sức mình. Thầy biết chúng tôi sẽ làm khá hơn và sẽ hoàn thành mọi ước vọng của Lama Yeshe. Lama Lhundrup hiểu các phẩm chất phi thường của Lama Yeshe và không bao giờ bị lầm lạc trước những sự biểu lộ mà Lama Yeshe tỏ ra để hướng dẫn chúng sanh.”

Lama Lhundrup tại lễ cầu nguyện trường thọ cho Lama Zopa Rinpoche ở Kopan, 2009. Ảnh của Wolf Price:Wanderwolf Media (wanderwolf.com).

Một trong những thành tựu trọng đại nhất của Lama Lhundrup ở Kopan là việc thành lập chương trình tu học triết lý Phật giáo liên hệ đến khóa tốt nghiệp học vị Geshe. Chương trình này đã được chính thức công nhận năm 2010 và đã sản sinh ra khoảng 15 vị rabjampa, cũng như nhiều vị nữa trong tương lai. Với công sức miệt mài bao nhiêu năm qua của Lama Lhundrup, Tu Viện Kopan, cùng với ba Tu Viện Gelug lớn (Sera, Gendun, Drepung) và Tashi Lhunpo, là những học viện cấp phát văn bằng Geshe cho các tăng sĩ.

Lama Lhundrup cũng sáng lập chương trình tu học triết lý Phật giáo cho chư ni của Ni Viện Khachoe Ghakyil. Nhờ vào công sức của Ngài, trong một vài năm nữa, Ni Viện sẽ có những chư ni đầu tiên nhận văn bằng Geshema. Lama Lhundrup còn đảm nhận trách nhiệm trông nom Ni Viện Rachen và Tu Viện Mu ở Tsum, và Tu Viện Shedup Ling tại Solu Khumbu.

Lama Lhundrup ở Kopan, 2003. Ảnh của Tu Viện Kopan.

Lama Lhundrup đã hỗ trợ cho việc thành lập Đại Lễ Cầu Nguyện (Great Monlam) của phái Gelug ở Nepal, mà Tu Viện Kopan vẫn tổ chức hàng năm. Ngài còn giúp sáng lập ra Diễn Đàn Giáo Dục Gelug của Nepal, để tất cả các tu viện phái Gelug ở Nepal có thể tham dự cuộc tranh luận Phật pháp trong dịp Jayang Guncho, buổi tranh luận thường niên giữa các tu viện. Năm 2010, các cuộc Khảo Thí đầu tiện của phái Gelug đã được tổ chức cho các tu viện này. Các cuộc thi là một bước quan trọng trong việc tiếp nối chương trình nghiên cứu triết lý Phật giáo tại Tu Viện Sera Je.

“Lama Lhundrup luôn luôn nhẫn nại và quan tâm đến mỗi một đệ tử hay vị khách thập phương viếng thăm Kopan.” Geshe Thubten Sherab, vị sư trưởng tại chức bốn năm ở trường Phật giáo thuộc về Tu Viện Kopan, đã nói với tạp chí Mandala như thế. “Ngài đã làm việc ngày đêm, trông nom và lắng nghe những lời than phiền về các vấn đề mà chư tăng ni, các đệ tử khắp nơi trên thế giới và tất cả khách thập phương đến xin Ngài lời khuyên và hướng dẫn. Ngài đáp lời bằng sự quan tâm, lo lắng và lòng bi mẫn lớn lao, nhưng chẳng hề than vãn hay có chút nào kiêu hãnh. Ngài luôn cố gắng hòa giải vấn đề một cách êm thắm, không làm ai buồn phiền hay tổn thương.”

Lobsang Drolkar, một đệ tử ở Trung Tâm Phật giáo Phật A Di Đà (Amitabha Buddhist Centre) ở Singapore đã phát biểu trong năm 2010 rằng, “Lama Lhundrup đã biến Kopan thành một nơi mà nhiều đệ tử có được cảm giác đã thật sự trở về nhà. Bao nhiêu năm qua, tôi đã nhiều lần chứng kiến Lama Lhundrup biểu lộ cung cách kỳ diệu của Ngài đối với khách thập phương và các đệ tử của Ngài như nhau, trong cách Ngài cười sảng khoái, trong tư cách của người cha khi Ngài nắm tay ai đó khi Ngài lắng nghe họ nói (ngay cả khi họ nói những lời vô nghĩa!).”

Geshe Chokley, một vị thầy ở Kopan đã từng làm trưởng giáo thọ ở Tsum, kể rằng từ cả 20 năm trước, “Lama Lhundrup thật sự chăm sóc tất cả các chú tiểu như một người mẹ, Ngài chùi mũi và mặc đồ cho các chú. Ngài đã dành cả đời mình cho chư tăng ni, và khi mọi việc được tốt đẹp đối với họ thì Ngài cảm thấy mãn nguyện, vui lòng.”

Vào tháng Bảy năm nay, Sư Cô Tenzin Jangsem, giám đốc của Ni Viện Khachoe Gakyil nói rằng, “Lòng nhân từ của Lama Lhundrup thật không thể nào đo lường hay so sánh được. Dù Ngài rất bận rộn, Ngài vẫn đến Ni Viện để giảng dạy cho chúng tôi và khuyên nhủ các tiểu ni cô, dạy họ về mười nghiệp bất thiện, rằng họ nên đối xử tốt với người khác ra sao, làm cách nào để có một tấm lòng tốt v.v… Những lần khác, Ngài dạy các ni cô lớn hơn cách tụng kinh. Chư ni đến từ các vùng xa xôi hẻo lánh như Tây Tạng và các vùng khác của Hy Mã Lạp Sơn. Bất cứ những gì chư ni có được, ví dụ như Ni Viện được cả thế giới biết đến, đều nhờ vào lòng tốt và sự gia hộ của Lama Zopa Rinpoche, cùng công lao khó nhọc và sự hướng dẫn của Lama Lhundrup.”

Lama Zopa Rinpoche và tăng đoàn Kopan bắt đầu lo ngại về sức khỏe của Lama Lhundrup vào cuối năm 2010. Sau vài lần thỉnh cầu, Lama Lhundrup đã chấp nhận lời khuyên của Tây y tại Singapore và đến đó vào đầu tháng Giêng để nhập viện. Ở đó, Ngài được định bệnh ung thư bao tử di căn vào giữa tháng Giêng 2011.

Khensur Rinpoche Lama Lhundrup cùng với hai thị giả của ngài, Ven. Thubten Kunkhen, Ven. Lobsang Thardoe và Jo Hathaway, y tá chuyên khoa giảm đau của ngài tại Kopan, 24 tháng Tám, 2011. Ảnh của Ven. Thubten Kunsang.

Jo Hathaway là một y tá chuyên khoa giảm đau từ Tân Tây Lan, một đệ tử của Lama Lhundrup, người đã sống ở Kopan từ tháng Giêng 2011, đã chăm sóc Ngài. Vào tháng Bảy, Jo chia sẻ với tạp chí Mandala rằng:

-      Ngay từ ngày đầu, khi Lama Lhundrup trở về Kopan từ bệnh viện ở Singapore, thái độ của Ngài đối với bệnh tình của mình rất khác biệt với những “bệnh nhân” khác mà tôi đã chăm sóc. Khi chúng tôi bắt đầu bàn về cách thức mới để chuyền chất dinh dưỡng vào cơ thể Ngài, Lama Lhundrup ngồi đó, cầm đầu ống dẫn chất dinh dưỡng gắn vào bụng Ngài, lắc qua lắc lại, rồi cười và kêu lên, “Coi nè, đây là cái miệng mới của tôi!”

-      Dù hoàn cảnh ra sao, Pháp luôn luôn là điều đầu tiên Lama Lhundrup nghĩ đến,” Jo nói. “Nhu cầu vật chất của thân thể không quan trọng đối với Ngài như với đa số người thường, và Ngài không có vẻ quan tâm đến bất cứ sự thay đổi nào trong cơ thể của Ngài. Điều này khiến cho việc theo dõi tình trạng sức khỏe của Ngài trở nên rắc rối, vì không giống những người khác mang bệnh trầm kha, Ngài không hề than vãn về điều gì cả. Không bao giờ.”

-      Đối với Lama Lhundrup, ước muốn làm người khác vui lúc nào cũng đi trước phúc lợi của Ngài. Khi chúng tôi lo ngại rằng những thay đổi về phương diện sinh lý trong cơ thể Ngài có thể cho thấy là Ngài đang đau đớn, tôi thử hỏi thăm Ngài. Cuộc đối thoại bắt đầu khá tốt đẹp, ‘Thầy có thấy đau không?’, ‘Có.’ ‘Thầy có thể cho con biết Thầy đau chỗ nào không?’ ‘Ở chỗ này.’ Thế là tôi lọt vào tình trạng của một ‘y tá lo âu’, khi tôi hỏi Ngài một câu tiếp theo. Thay vì trả lời câu hỏi của tôi, Lama Lhundrup nói với nụ cười thoải mái, ‘Con không thích sự đau đớn phải không?’. ‘Dạ không, dĩ nhiên là không, thưa Khen Rinpoche.’, Đó là câu trả lời đầy bối rối của tôi (Đâu có ai thích đau, đúng không?) Thế là Lama Lhundrup nói một cách giản dị, ‘Vậy thì ta không thấy đau.’ Rồi Ngài quay trở lại quyển kinh và tiếp tục buổi cầu nguyện buổi tối. Thế là cuộc đối thoại chấm dứt và lý do lo lắng của tôi cũng chấm dứt ở đây.

“Một lần khác, khi chúng tôi lại đề cập đến cái đau, tôi hỏi Ngài muốn giảm đau bằng cách nào, Jo kể tiếp. “Ngài trả lời là, ‘Tốt hơn hết ta nên chịu nỗi đau này vì lợi ích của tất cả chúng sanh.’ Lama Lhundrup dùng sự biểu hiện của bệnh tật để thực hành pháp Tonglen cho chúng sanh, và Ngài thường bảo người khác gởi hết cho Ngài mọi sự lo âu và bệnh tật của họ, để họ không phải đau khổ nữa. Đến nay, tôi ngờ rằng vì lòng từ bi của Ngài và để chúng ta bớt lo lắng, Ngài mới đồng ý uống một lượng thuốc giảm đau nhỏ, vừa đủ để giúp Ngài tập trung tinh thần lúc công phu và tụng niệm, nhưng không cần thiết hay cố ý chấm dứt cái đau hoàn toàn. Quan điểm của Ngài về bệnh tật chắc chắn là vô cùng khác thường!”

Theo lời Karuna Cayton, Lama Zopa Rinpoche đã khuyên những ai buồn rầu vì bệnh tình của Lama Lhundrup là, “Con không cần lo cho Lama Lhundrup, vì thầy ấy đã hoàn thành ước nguyện của Lama Yeshe trong suốt cả đời thầy.” Khi phản ảnh về điều này trong đầu tháng Tám, Karuna nói, “Tôi nghĩ phẩm chất này của Lama Lhundrup chỉ là một trong những phẩm hạnh khiến cho Ngài là một người vô cùng xuất sắc. Lama Thubten Yeshe là một vị thầy có tầm nhìn xa, một người có khuynh hướng nổi loạn, một vị thầy của thời kỳ phục hưng. Trong xã hội Tây Tạng truyền thống, đặc biệt là xã hội của tăng già, người ta rất nghi ngờ sự đổi mới. Tuy nhiên, Lama Yeshe đã nhìn thấy một viễn ảnh mới cho người Tây Tạng lưu vong và Phật tử ở vùng Hy Mã Lạp Sơn. Mặc dù các ý tưởng của Ngài có vẻ cấp tiến, theo tôi thấy thì Lama Lhundrup chưa bao giờ do dự trong việc nỗ lực hoàn tất ước nguyện của Lama Yeshe. Lama Lhundrup biết rõ cá tính phi thường của Lama Yeshe và vì thế, Ngài thường thực hiện các ý kiến của Lama Yeshe dựa vào niềm tin ở vị thầy này mà thôi.”

Năm 1995, Lama Lhundrup đã phát biểu với tạp chí Mandala rằng, “Nhiệm vụ chính của tôi là bảo đảm cho chư tăng có một nền giáo dục tốt và thái độ đúng đắn, thế là chúng ta đã hoàn thành ước nguyện của Lama Yeshe, để cuối cùng, trong 15 năm nữa, sau khi tất cả những cậu bé này hoàn tất các lớp học, ít nhất họ sẽ biết đọc, biết viết Tạng ngữ, cũng như biết được triết lý căn bản, để họ có thể trở thành thông dịch viên, giảng sư hay bất cứ công việc nào khác. Tôi muốn họ có từ tâm và phẩm hạnh tốt; đúng vậy, đây là mục tiêu của tôi… Đây là tu viện chính của Lama Yeshe và Lama Zopa Rinpoche, nhưng hai Ngài không có thời gian để trông nom nó, nên tôi cần phải làm việc này cho hai Ngài, và tôi rất hoan hỷ.”

Lama Lhundup và Osel trong Kopan, tháng 7 năm 2011. Ảnh của Jo Hathaway.

Khi tình trạng sức khỏe của Lama Lhundrup ngày càng trở nên suy yếu, Karuna Cayton và Osel Hita đã quyết định đến thăm Ngài một thời gian ngắn, để tỏ lòng kính trọng một vị thầy và người bạn già của họ. Họ đến Kopan vào ngày 4 tháng Bảy mà không báo trước. Chỉ có Lama Zopa Rinpoche và thầy Roger Kunsang biết trước về việc này mà thôi. Trong sáu ngày ở Kopan, Karuna và Osel đã thăm viếng Lama Lhundrup hầu như mỗi ngày. Đây cũng là lần đầu tiên Osel trở lại Kopan sau 13 năm, nên đây cũng là chuyến về thăm nhà của Osel. Với sự yêu cầu của Lama Zopa Rinpoche, Osel đã có những buổi nói chuyện thân tình ở Ni Viện Khachoe Ghakyil và tại chánh điện của Tu Viện Kopan.

Karuna giải thích với tạp chí Mandala rằng, “Tôi nói về Lama Lhundrup như một người bạn. Tôi không có ý ngã mạn hay phạm thượng. Thầy là một kalyanamitra của tôi, người bạn tâm linh của tôi. Nếu bạn biết Lama Lhundrup, tôi tin rằng bạn sẽ hiểu ý tôi và chắc chắn bạn cũng sẽ xem thầy như một người bạn.”

Một Phật tử Tây phương sống ở Kopan 20 năm qua đã nhận xét về Lama Lhundrup như sau, “Nói tóm lại là Ngài đã biến Kopan thành một tu viện mà ta thấy ngày hôm nay. Ngài đã xây dựng các thứ từng bước một bằng sự kiên nhẫn và quan tâm, thương mến, lắng nghe ý kiến của nhiều người và tuân theo chỉ giáo của các bổn sư (guru) của Ngài. Những nỗ lực này đã mang lại một Tịnh Độ Kopan.”

Cuộc đời, thành tựu và sự dấn thân của Khensur Rinpoche Lama Lhundrup Rigsel rất đáng được tán dương. Ngay lúc còn là một nhà sư trẻ, Ngài đã dấn thân phụng sự Lama Yeshe và Lama Zopa Rinpoche, rồi dành thêm 40 năm sau đó để hoàn thành ước nguyện của hai Thầy. Ngài đã đóng vai trò người mẹ, người cha, người thầy và người bạn đối với vô số chúng sanh. Như Lama Zopa Rinpoche đã khen tặng nhiều năm trước, Lama Lhundrup “là một vị lama mà bạn có thể tin cậy hoàn toàn.” Xin bạn hãy cùng toàn thể cộng đồng FPMT tùy hỷ với sự dấn thân to tát của Khensur Rinpoche Lama Lhundrup trong việc bảo tồn, quảng bá Phật pháp và trông nom Tu Viện Kopan, trái tim của FPMT (Hội Bảo Tồn Truyền Thống Đại thừa).

Tháng Bảy năm nay, văn phòng của Kopan đã gởi đến Mandala lời yêu cầu sau đây: Hôm nay Lama Zopa Rinpoche, vị Guru Có Lòng Từ Tâm Nhất của chúng tôi, đã khuyên tất cả những ai có duyên lành với Khensur Rinpoche (đã nhận sự tham vấn, truyền khẩu, giáo huấn hay quy y với Ngài) có thể hành trì pháp tu Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát càng nhiều càng tốt, để tạo lợi lạc cho Khensur Rinpoche.

Các đệ tử khắp nơi trên thế giới và Tu Viện Kopan đã làm rất nhiều puja (lễ cúng dường) và cầu nguyện cho Lama Lhundrup. Quý vị có thể tìm thấy bài công phu Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát, các tin tức cập nhật về tình trạng sức khỏe của Khensur Rinpoche Lama Lhundrup, cũng như các bài viết về Ngài của Geshe Thubten Sherab, Karuna Cayton, Ani Tenzin Jangsum, Jo Hathaway và các tác giả khác ở www.mandalamagazine.org.

Lozang Ngodrub chuyển dịch Việt ngữ

Bản Anh ngữ đã được đăng tải trong Tạp Chí Mandala, tháng 10-12, 2011.

Le décès de Khensour Rinpoché Lama Lhoundroup Rigsel

Janvier-Mars 2012

KHENSOUR RINPOCHE LAMA LHOUNDROUP RIGSEL

Khensour Rinpoché Lama Lhoundroup Rigsel a infatigablement offert ses services afin de réaliser les souhaits de Lama Yéshé et de Lama Zopa Rinpoché durant presque 40 ans au Monastère de Kopan au Népal. Lama Lhoundroup est arrivé au Népal en 1972 sur la requête de Lama Yéshé qui lui avait simplement écrit : “J’ai quelques moines ici, pouvez-vous les instruire ? Si oui, veuillez venir, je vous prie.”  Dès lors, Lama Lhoundroup a eu un impact sur la vie de milliers d’étudiants, prenant soin des moines et des nonnes du Monastère de Kopan et aussi des étudiants du Dharma venus à Kopan du monde entier,  Singapour, Malaisie, Australie, Europe, Amérique du nord et du sud. Lama Lhoundroup a officiellement reçu le titre d’abbé du Monastère de Kopan en 2001, bien qu’il ait tenu ce rôle de façon non officielle dès le décès de Lama Yéshé en 1984. Lama Lhoundroup a démissionné de son rôle d’abbé en juillet 2011, à cause d’un cancer de l’estomac avancé, diagnostiqué en janvier 2011.

Le 7 septembre 2011, à 23h10, après une vie d’étude du Dharma, de pratique et de service altruiste auprès d’innombrables êtres, Lama Lhoundroup a cessé de respirer et est passé dans la claire lumière de la méditation. Le 9 septembre 2011, à 17 heures, le Vén. Thoubten Kunkyen a observé les signes manifestant que la conscience de Lama Lhoundroup avait quitté son corps.

(Nous sommes également honorés de partager une sélection de photos prises les jours précédant son décès et au cours des activités qui ont suivi).
 

Par Jo Hathaway

Lama Lhundroup recevant les bénédictions de Lama Zopa Rinpoché, 5 septembre 2011. Photo de Jo Hathaway.

Peu des signes habituels d’une mort imminente étaient visibles. Nous savions que Lama Lhoundroup  manifestait une grave maladie. Les résultats de l’échographie et les examens physiques montraient une évolution rapide du cancer et nous pouvions voir que les tumeurs dans son estomac avaient progressé jusqu’à la surface de la peau. Pourtant, il continuait à recevoir l’équivalent de trois repas par jour via sa sonde d’alimentation – ou “sa nouvelle bouche” comme il la surnommait –il pouvait marcher, il demeurait aussi alerte et ne se plaignait pas, comme toujours. Les signes étaient subtils. Il parlait plus souvent de l’impermanence et de la mort avec les visiteurs et ses au-revoir avaient quelque chose de définitif. Beaucoup de ses biens précieux ont été offerts. Deux semaines avant son décès, Lama Lhoundroup a demandé au Vén. Kunkyen, son intendant dévoué durant plus de 15 ans, d’organiser des poujas pour lui au Monastère de Séra, en Inde du Sud ; la date de ces poujas fut fixée au 7 septembre. La semaine précédant son décès, il annonça que le temps était venu pour lui de quitter sa chambre située au-dessus de la gompa principale pour s’installer dans son appartement de retraite au-dessus de la gompa de Tchènrézi ; il s’y installa le 4 septembre. Lors de la dernière semaine, Lama Lhoundroup commença à répondre aux questions concernant sa santé – “Comment vous sentez-vous aujourd’hui, Khensour Rinpoché ?” – avec des yeux pétillants, un large sourire et par des réponses énigmatiques comme “la sensation est la sensation” ou “la sensation n’existe pas.”

Continue reading

El fallecimiento de Khensur Rimpoche Lama Lhundrup Rigsel

Enero-Marzo 2012

KHENSUR RINPOCHE LAMA LHUNDRUP RIGSEL

Khensur Rimpoche Lama Lhundrup Rigsel ofreció su servicio infatigablemente para cumplir los deseos de Lama Yeshe y Lama Zopa Rimpoché durante 40 años en el Monasterio de Kopan en Nepal. Lama Lhundrup vino a Kopan en 1972 bajo el requerimiento de Lama Yeshe quien le escribió simplemente, “Tengo algunos monjes, puede enseñarles? Si es así por favor venga”. Desde entonces Lama Lhundrup ha tocado la vida miles de estudiantes, ocupándose de los monjes y monjas de Kopan como de los estudiantes internacionales de Dharma, quienes viajaron hacia Kopan desde lugares como Singapur, Malasia, Australia, Europa y las Américas. Lama Lhundrup recibió oficialmente el título de Abad del Monasterio de Kopan en 2001, aunque el había detentado esta posición de forma no oficial desde la muerte de Lama Yeshe en 1984. Lama Lhundrup abandonó su cargo como abad en julio del 2011 debido al avanzado cancer de estómago y el diagnóstico recibido en enero del mismo año.

El 7 de setiembre de 2011 a las 11 de la noche, luego de una vida de estudio del Dharma, práctica y servicio altruista a incontables seres, Lama Lhundrup dejó de respirar y se introdujo en la luz clara de la meditación. El 9 de setiembre de 2011 a las 5 de la tarde, Ven. Thubten Kunkyen observó los signos del abandono de la conciencia en el cuerpo de Lama Lhundrup.

(Tenemos el honor de compartir también una selección de fotos tomadas en los días posteriores a su deceso y durante las actividades que se llevaron a cabo).

Por Jo Hathway; Traducido por Marilena Molinaro

Lama Lhundrup recibiendo bendiciones de Lama Zopa Rimpoché, el 5 de Setiembre de 2011. Foto Jo Hathaway.

Se manifestaron pocos de los signos físicos usuales de la inminente muerte. Sabíamos que Lama Lhundrup atravesaba una seria enfermedad, las placas y los exámenes físicos mostraban que el cáncer avanzaba rápidamente y pudimos ver el tumor de su estómago en la superficie de su piel. El recibía el equivalente a tres comidas diarias a través del tubo – o su “nueva boca” como él lo llamaba – y como podía caminar, se mantenía tan alerta como siempre y sin ninguna queja. Los signos eran sutiles. El habló de la impermanencia y de la muerte con los visitantes con más frecuencia de lo usual y sus despedidas eran notoriamente más definitivas. Muchas de sus atesoradas posesiones fueron regaladas a los demás. Dos semanas antes de morir, Lama Lhundrup solicitó a Ven. Kunkyen, su devoto asistente durante 15 años, que organizara pujas para él en el Monasterio de Sera en el Sur de la India, las fechas para las pujas debían ser el 7 de setiembre. La semana antes de morir, él lo anunció. Era tiempo de mudarse desde su cuarto situado arriba de la gompa principal a su retirado apartamento sobre la Gompa de Chenrezig: la fecha que él estableció fue el 4 de setiembre. Durante la última semana Lama Lhundrup empezó a hacer preguntas acerca de su salud: “¿Cómo se está sintiendo hoy Khensur Rimpoche?” , con destello en sus ojos, una reluciente sonrisa y con respuestas enigmáticas el respondía “ sentir es sentir” o ”el sentir no existe”.

Cuando llegó el momento para Lama Lhundrup de dejar su dormitorio, el instruyó a Ven. Kunkhen para hacer ofrendas en los altares que allí quedaban, entonces con khatas y ofrendas en la mano, él se dirijió suavemente a Ven.Sangpo con un mensaje para Lama Zopa Rimpoché:

Por favor informen a Rimpoché que día y noche tengo un insoportable sufrimiento pero rezo para que esto purifique mis negatividades. Por favor soliciten a Rimpoché que me bendiga para que pueda generar un inamovible respeto y devoción hacia él. Pueda cualquier samaya roto que yo tenga con Lama Rimpoché desde los renacimientos sin comienzo hasta ahora ser purificado. Pueda liberarme del sufrimiento y ofrecer mi cuerpo, habla y mente al Lama y cualquier obstáculo que el santo cuerpo del Gurú pueda tener, madure en mí.

Lama Lhundrup entrega a Ven Sangpo el mensaje para Lama Zopa Rimpoché. 4 de setiembre de 2011. Foto Jo Hathaway.

Con ojos lacrimosos, los monjes cuidadosamente ayudaron a Lama Lhundrup a vestir su ropa completa de monje antes de lentamente trasladarlo desde su cuarto. Primero circunvalaron el mandala Yamantaka antes de que Lama Lhundrup se despidiera de un lacrimoso Geshe Tsering (hermano de Lama Yeshe). Antes de dejar el edificio, ellos hicieron ofrendas a los tronos y estatuas en la gompa principal. En su arribo al apartamento, Lama Lhundrup juntó sus manos en reverencia y dijo una suave plegaria mientras atravesaba la puerta. Hubo tiempo para plegarias ante cada altar antes de que él se sentara exhausto en su silla en la habitación de meditación.

Si bien la mudanza dejó a Lama Lhundrup falto de energía, su estado pareció volver a la normalidad el 5 de setiembre. Le dí sus comidas habituales y su medicación a lo largo del día y regresé a mi dormitorio a las 7 de la tarde. Justo antes de las 11 de la noche mi teléfono sonó. Era Ven. Kunkyen solicitándome que volviera al apartamento de retiro. Lama Lhundrup acababa de anunciar a sus asistentes, Ven. Kunkyen y Ven. Thardoe, que él estaba muriendo. Era el momento de comenzar los preparativos para su muerte. Ven. Kunkyen se había ya contactado con Dagri Rimpoché para enviar una solicitud a Su Santidad el Dalai Lama y fue entonces a informar de esto a Lama Zopa Rimpoché. Yo entré a ver a Lama Lhundrup. Su estado había cambiado notoriamente en las últimas cuatro horas. Él estaba muy desmejorado pálido y evidenciando signos físicos de obstrucción intestinal e intenso dolor, pero aún se mantenía sentado en su silla sonriendo calmadamente. Cada palabra le costaba un gran esfuerzo pero continuó guiándonos en lo que se debía hacer.

Hubo momentos en los meses anteriores que el pensar en la muerte de Lama Lhundrup me producía una súbita sensación de pánico en el corazón. Y ahora que esto se hacía realidad parecía que la calma y claridad .de su energía invadía todo lo circundante. Ambos, Lama Lhundrup y Lama Zopa Rimpoché nos habían preparado diligentemente para esto. No había pánico ni desesperación solamente el deseo de hacer lo que nuestro Gurú deseara en ese importante momento.

Le inyecté a Lama Lhundrup una pequeña dosis de morfina para el dolor. Él sobretodo quería mantenerse lo más alerta posible en el momento de su muerte, por lo tanto las semanas previas estuvimos experimentando con las medicinas para el dolor que tuvieran la menor cantidad de efectos colaterales. A pesar de que la morfina reducía el dolor con eficacia, a él no le gustaba la somnolencia que le causaba por lo tanto aceptaba solo pequeñas dosis.

Lama Zopa Rimpoché llegó pronto a apartamento con su segundo asistente Ven. Sangpo y Geshe Jangchup. Muchos monjes de Kopan ya habían despertado y estaban recitando la puja del Buddha de la Medicina en la gompa principal. En las siguientes dos horas y media Rimpoché recitó las preparaciones y plegarias de los textos para la muerte al lado de Lama Lhundrup antes de colocar cordones bendecidos alrededor de su cuello y mantra alrededor de su corazón. Suavemente y rápidamente Lama Lhundrup hizo la siguiente solicitud:

Yo, desde el fondo de mi corazón, te rezo a ti especialmente, Lama Rimpoché. Por favor guíame desde ahora hasta el logro de la iluminación. Hasta ese momento puedan las tres puertas comprometerse totalmente con el santo Dharma del Mahayana. Pueda yo practicar el Dharma completo del Sutra y el Tantra de forma totalmente perfecta. Pueda yo hacer esto y lograr las habilidades necesarias para que así suceda. Te rezo a ti, Lama Rimpoché, por favor bendíceme para volverme así y cualquier cosa que Rimpoché deba hacer por si, por favor bendice con compasión para que esto suceda. Te suplico a ti. Si existiera algún error y si yo perturbé tu santa mente, por favor olvídame. Esto es lo que te solicito Rimpoché. Perdón si mi solicitud es excesiva y no es respetuosa pero no existe nadie que no sea el Lama al quien yo pueda solicitarle guía y ayuda.

Lama Lhundrup recitando El Rey de las Plegarias. 6 de setiembre de 2011. Foto Jo Hathaway.

Lama Zopa Rimpoché le aseguró a Lama Lhundrup que no tenía de que preocuparse debido a la fuerte conección kármica entre ellos, y cualquier cosa que Lama Lhundrup desease o por la cual rezase se realizaría sin ninguna duda. Cuando Rimpoché salió, Lama Lhundrup rezó así:

En caso de que yo renazca y sea torturado en el infierno, puedan los sufrimientos de todos los seres en ese infierno y de todos los que renacerán en ese infierno en el futuro, madurar en mi. Por favor bendíceme.

Ven. Kunkhen, Ven. Thardoe y yo nos sentamos silenciosamente a los pies de Lama Lhundrup. Él nos agradeció por nuestro servicio y dio instrucciones para futuras prácticas. Ellos recitaron El Rey de las Plegarias juntos. Cuando la noche se transformó en la mañana Ven. Kunkhen y Thardoe se ocuparon incansablemente por su Gurú, dándole sorbitos de líquidos, ayudándolo con el baño, acomodando su almohada y masajeando sus estómago y piernas, frecuentemente por interminables horas, pareciendo saber con exactitud las necesidades de Lama Lhundrup. Cuando el sol salió entre las montañas proyectando sus dorados rayos en toda la habitación, ayudamos a Lama Lundrup a acomodarse en la cama.

Lama Lhundrup ofrece khata al Dr. Bishnu. 6 de Setiembre de 2011. Foto Jo Hathaway.

El 6 de Setiembre, el Dr. Bishnu, un oncologista local y experimentado en cuidados intensivos, visitó a Lama Lhundrup saludándolo cálidamente como siempre. A pesar de que él no estaba interesado en recibir más alimentos o medicina, él accedió a dejar drenar el líquido acumulado en su abdomen para aliviar la molestia que le causaba. Antes de que el Dr. Bishnu se fuera, Lama Lhundrub le agradeció atentamente, le ofreció la última khata y rezó por su salud y por la continuidad de su habilidad de aliviar el sufrimiento de todos aquellos que están enfermos. Aunque tan próximo de su propia muerte, Lama Lhundrup mantuvo sus pensamientos firmemente centrados en el confort y bienestar de los demás, no queriendo en ningún momento prestarle atención al sufrimiento de su propio cuerpo.

Mientras yo monitoreaba el drenaje del abdomen, Ven. Kunhen y Thardoe continuaron haciendo arreglos para las varias pujas y rituales que debían ser hechos. Nos sentamos por turnos en silencio en la habitación de Lama Lhundrup mientras él hacía sus plegarias completas con los mudras. A las 2:45 de la tarde, Lama Lhundrup pidió a Kunkhen que le lavara los brazos, las manos, la cara, la lengua y la boca. Luego cubierto con su zen dorado, el texto del lam-rim en su cabeza, el solicitó que se le pusiera en la Postura de Reposo del Buddha antes de agradecer y despedir a sus dos fieles ayudantes.

Nosotros tres nos sentamos afuera de la habitación y esperamos. Le pregunté a Ven. Kunkhen que debíamos hacer ahora. “Estén lo más quietos posibles y no lo molesten” nos respondió. “Pero si no entramos, como sabremos cuando el estará muriendo? El puede morir solo ! , respondí perpleja. Muy suavemente Ven. Kunkhen explicó que eso era lo que estaba previsto. Nunca se me había ocurrido que el Lama Lhundrup estaría solo en el momento de su muerte. Nos habíamos turnado para acompañarlo día y noche desde que enfermó, y como muchos occidentales, penaba que dejar a alguien morir solo era lo mismo que abandonarlo. Yo tenía inconscientemente asumido el hecho que por gran respeto hacia él, alguien estaría con Lama Lhundrup desde el comienzo y hasta el final de su última respiración. Pero por supuesto tenía sentido que un practicante de Dharma realizado que se había preparado para este momento toda su vida, fuera mejor no molestarlo.

Pero aún era necesario asegurarse de que Lama Lhundrup tenía todo lo necesario así que Ven. Kunkhen silenciosamente se seccioró de esto regularmente durante toda la tarde. Lama Lhundrup se mantuvo alerta, recitando plegarias y preparándose para la muerte, ocasionalmente sonriéndole y prescindiendo de él cuando lo veía aproximarse a la puerta.

A las 7:45 de aquella tardecita, los Monjes principales de Kopan estaban ubicados y prontos para comenzar la vigilia de la puja en el apartamento, la cual se extendería durante todo el proceso de la muerte física de Lama Lhundrup, la meditación en la Luz Clara y los sucesivos 49 días. Frecuentemente grupos de monjes y monjas se acomodaban en dos habitaciones en el apartamento y las pujas continuaban sin problemas día y noche, alternando de un grupo a otro sin interrupción. Ahora puedo darme cuenta porqué el se mudó al apartamento: allí había lugar y privacidad para alojar a todos cómodamente sin perturbar las actividades diarias del monasterio.

Yo miraba como la comunidad se reunía alrededor del apartamento. Como una danza perfectamente coreografiada, la Shanga Antigua de Kopan supo intuitivamente que se debía hacer. Con pocas palabras pronunciadas, cada cosa se manifestaba en el momento justo, fueran flores para la mesa, una comida vegetariana de fideos a las 3:30 de la madrugada, ofrendas para las pujas o un café humeante cuando las energías del cuerpo comenzaban a desfallecer.

En un momento tranquilo tarde en aquella noche, comencé a preocuparme del hecho que Lama Lhundrup había estado en la misma posición durante más de 7 horas. Mi entrenamiento me decía que esto puede causar incomodidad y llagas en el cuerpo, aunque admito que me complació darme cuenta que esta obsesión occidental por el bienestar físico hubiera tomado tanto tiempo de resurgir en mí ! Le pregunté a Ven. Kunkhen si deberíamos preocuparnos por estas cosas. “La mente de Lama Lhundrup ya está fuera del ámbito de su cuerpo por lo que estas cosas no tienen ningún efecto sobre su mente ahora” me aseguró él.

Las plegarias de Lama Lhundrup y meditaciones continuaron a lo largo de la noche mientras la Sangha ofrecía pujas el otro lado de la pared . En la mañana del 7 de setiembre, los efectos de no tomar comidas y medicinas regularmente comenzó a manifestarse. El abdomen de Lama Lhundrup estaba hinchándose nuevamente, su intestino estaba acalambrándose y sus secreciones del esófago estaban acumulándose en su garganta. Él no lo notaba, estaba completamente sumergido en sus meditaciones. Cuando Ven. Kunkhen, seguido de cerca por Ven. Thardoe, entró en su cuarto a las 8:45 de la mañana para informarle que Lama Zopa Rimpoché estaba en camino, Lama Lhundrup enfáticamente los recibió con: “Tu no existes! Y tu tampoco!” Cuando Rimpoché llegó al rato, fue recibido con la misma exclamación.

Lama Zopa Rimpoché se sentó con Lama Lhundrup y recitó plegarias. Cuando ellos terminaron, Lama Lhundrup yaciendo y con sus manos en postración lenta y suavemente repetía: “Gracias Rimpoché, muchísimas gracias, gracias por todo, gracias, gracias, gracias” mientras Rimpoché caminaba hacia la puerta. Una vez que hubo abandonado el dormitorio, Rimpoché nuevamente hizo mos, controlando todos los síntomas de Lama Lhundrup. El dio indicaciones de que medicinas ( Occientales, Tibetanas y Nepalíes) se debían usar y nos aconsejó ayudar a Lama Lhundrup a vivir lo más posible ya que cada hora, cada minuto, cada segundo era infinitamente precioso.

Diseñamos un nuevo plan para darle de comer y darle las medicinas esenciales y los tres fuimos al dormitorio de Lama Lhundrup. El tenía otras ideas al respecto. Todo lo que intentábamos darle era recibido con un ademán desdeñoso de su mano, excluyendo el agua bendecida por Su Santidad el Dalai Lama que había sido enviada y llegó milagrosamente justo a tiempo. Su cuerpo podría tener la apariencia de estar desvaneciéndose y estar cerca de la muerte, pero su mente permanecía clara y focalizada y en pleno control más que nunca. Él incluso rechazó la morfina, prefiriendo golpear su puño contra el piso como una forma de controlar el dolor, lo cual para un ser ordinario hubiera sido atrozmente insoportable dada la situación presente. En las dos horas subsiguientes presencié el más remarcable despliegue de devoción al gurú. Estando en la cama en posturas difíciles de tolerar, Ven. Kunkhen y Thardoe se turnaron para amortizar los golpes de puño de Lama Lhundrup ya que el golpeaba en el suelo una y otra vez. Un silencioso juego de ingenio que ellos no estaban dispuestos a ganar, a pesar de que con calma y amorosamente probaron todo. Cuando ellos agarraron su brazo, él los venció, cuando cubrieron todo el piso con almohadones, el los tiró por todo el cuarto, cuando pusieron sus manos en un lugar en el piso, Lama Lhundrup dirigió su golpe en otra dirección; y cuando ellos pusieron sus cuerpos entre su puño y el piso, lama Lhundrup golpeó más fuerte.

Lama Lhundrup con Lama Zopa Rimpoché. Septiembre 5 de 2011. Foto Jo Hathaway.

A las 2:15 p.m. Lama Zopa Rimpoché solicitó verme. Me apuré para llegar a su cuarto y confesé el fracaso. Rimpoché se rió y explicó que no éramos una mano de juego a la altura de la poderosa voluntad de Lama Lhundrup. Él me envió de nuevo al apartamento de Lama Lhundrup con un mensaje personal para él.

“Khensur Rimpoché Lama Lhundrup, Lama Zopa dice que la muerte sucederá cuando suceda. Mientras tanto precisamos cuidar de su cuerpo lo mejor posible con comida y medicinas.”

Instantáneamente Lama Lhundrup estuvo de acuerdo, incluso acomodando su cuerpo para hacer más fácil el acceso a su tubo de alimentación y su brazo. A partir de esto el aceptó completamente nuestra presencia y nuestro cuidado médico, aunque de todas formas tratamos de interferir lo menos posible.

En la tarde temprano, Lama Lhundrup estaba descansando confortablemente si bien su respiración había comenzado a cambiar, signo de que la muerte se estaba aproximando. Luego de darle a Lama Lhundrup sus medicinas de la nochecita y una pequeña cantidad de comida, dejé su cuarto a las 11 de la noche. Su estado era más o menos el mismo sin signos obvios de las absorciones de la muerte. Él era conciente de mi presencia abriendo sus ojos a medias y alejando su mano derecha del tubo de alimentación cuando yo me aproximaba suavemente, poniéndolo nuevamente sobre el tubo cuando yo terminaba. Yo nunca había visto a alguien anteriormente tan cerca de la muerte permanecer tan conciente, calmo y controlado. Antes de irme él me permitió gentilmente tomarle de la mano derecha y quedarme a su lado. Yo sabía que el peso de la misma sobre el tubo se volvería doloroso en las horas venideras.

Unos minutos más tarde Ven. Sangpo llegó al apartamento repentinamente, con una khata en mano. Antes de conducirlo a la habitación de Lama Lhundrup (para que apreciara cuan tranquilo estaba y se lo comunicara a Rimpoché) hice una pequeña inspección. Lama Lhundrup estaba recostado pacíficamente, sin respirar y su rostro ahora emitiendo un suave brillo. El aire en la habitación era totalmente calmo. Parecía que nada se había movido desde que me fui excepto que él había puesto una vez más su mano sobre el tubo de alimentación, mejor dicho sobre los mantras que Rimpoché había puesto sobre su corazón y que yo recién me daba cuenta. Ven. Kunkyen se me acercó cuando Lama Lhundrup tomó tuvo su última respiración. Eran las 11 de la noche, 48 horas más tarde desde que él anunció que estaba muriendo.

Como Vens. Kunkyen, Thardoe, Sangpo y Geshe Jangchub estuvieron unos pocos minutos con Lama Lhundup, me senté puertas afuera. Nunca hubiera imaginado que este cuarto se llenaría con tanta paz, calma y tranquilidad que era imposible no sentir algo fuera de estas tres cosas. Las lágrimas que se juntaron en mis ojos, eran lágrimas de gratitud, por haber sido testigo del tan notorio y profundo acontecimiento como el pasaje hacia la luz clara de la meditación de nuestro preciso Gurú, el pasaje de un gran Maestro budista.

Jo Hataway es una enfermera de cuidados intensivos de Nueva Zelandia y una estudiante de Khensur Rimpoche Lama Lhundrup. Ella escribió para Mandala este informe del fallecimiento de Lama Lhundrup en Noviembre de 2011. Ella desea expresar “una profunda gratitud y su sentido saludo a Khensur Rimpocé Lama Lhundrup. Ven. Kunkyen, Ven. Thardoe y la comunidad de Kopan por abrir sus corazones y hogar para mí durante ocho meses y medio. También infinitas gracias a todos los demás que nos apoyaron de tantas maneras, permitiendo que cuidáramos de nuestro Gurú a su manera y en su propio hogar.”

La historia de Jo ”Cuidando de Lama Lhundrup” fue publicada en Mandala de Octubre-Diciembre del 2011.

Mandala publicó en línea más artículos y reflexiones de la vida y muerte de Lama Lhundrup incluyendo un PDF de la plegaria para su rápido retorno.

Discovering Khensur Rinpoche Lama Lhundrup’s Relics

October-December 2011

On September 18, 2011, the cremation site for the recently passed Khensur Rinpoche Lama Lhundrup was dismantled and carefully examined for the presence of relics and indications of the location of Lama Lhundrup’s future reincarnation. In this video, you’ll see Lama Zopa Rinpoche, who is making significant strides in his recovery after manifesting a stroke in April; Khenrinpoche Geshe Thubten Chonyi, Kopan Monastery’s newest abbot; and the young Tenzin Phuntsok Rinpoche, the reincarnation of Geshe Lama Konchog, with attendant Geshe Tenzin Zopa. Tenzin Phuntsok Rinpoche is the first person to open the cremation site and remove the first relic.

The Main Goal Is to Do Lama Yeshe’s Wishes

September-December 1998

By Geshe Lama Lhundrup, Abbot of Kopan Monastery

In my opinion the CPMT meeting was very useful. This time it felt like everyone wanted to work together. In order for our organization to function, we must work together, and we must want to work together. The main goal is to do Lama Yeshe’s wishes. Keeping this aim in mind, we must decide how to develop it. For this reason, the centers come together, like one family, and work together. It is a process of sharing with each other. The knowledge one center has can be shared with others who don’t have it. They can help each other out. This year everyone had this feeling.

This sense of enthusiasm and willingness to share was more pronounced than in other meetings. Many ideas were expressed, and the meeting leader was very good. Having a meeting leader is another improvement. The way the meeting was run, how it was organized, was different. Because there were more ideas, people asked more questions, and everybody had more of a chance to express themselves.

I participated in many sessions and had the opportunity to give suggestions when we broke up into small groups. The small groups were great in that people had so many positive wishes for their centers, and they really wanted to learn how to keep their centers together and improve them. Everyone could voice their suggestions, after which we, as a group, decided on what ideas were beneficial and useful. These ideas were then presented to the board.

The meeting wasn’t like a debate – everyone respected what the others had to say. I made a few suggestions in the groups, and most people listened and accepted my opinions.

We also discussed Sangha, and focused on the feeing some people have that the FPMT does not care for their Sangha as much as they potentially could. I think our organization needs monks and nuns, and we need to take care of them. We give a lot of support to Sangha members that aren’t part of the FPMT, like the many groups that ask Rinpoche for his help. We have so many Sangha members within the organization, and it is important that we take more care of those inside the FPMT than those outside.

Of course, people come and ask for help, so we have to give it to them – we have no choice. But, for example, when I ask people to help the Kopan sangha, the people are unhappy about it. I think now people understand that I am talking about all the groups of Sangha. Within our organization we should ask what the IMI Sangha needs, the Eastern Sangha, the Chinese FPMT Sangha, the Himalayan Sangha: what do they need, what do they have, what are they doing?

Also, in previous meetings when we talked about the FPMT Sangha, we were just talking about Western Sangha. I wondered if that meant that Kopan Sangha is not part of the FPMT Sangha. That is the feeling I had. I think it’s better if we come together like a family. Some people are worried that if the organization supports the Kopan Sangha, it will take away finances of the IMI. But it is not like that. We need to be very clear about this.

We can put a short note in the newsletters that explains how the Sangha is all together. If people want to support one particular group, it can be divided into Himalayan Sangha, Western Sangha, Chinese Sangha, etc. This way the people will see that all the various Sangha groups are part of the FPMT whole.

At the meeting I proposed the idea of implementing the Master’s Program at Nalanda. This is an excellent way to take care of the Sangha. It was Lama Yeshe’s wish that all monks should go to Nalanda. This way they would get a good education, do some retreat and go out as teachers.

The ideas presented at the meeting that I found useful and interesting were the education program and the general development of the organization – in particular the communication between board members and center directors.

In the past center directors had problems, but there was no communication. I think it is better now. We now have a small group within the international board that has more meetings, and works hard. Because of this, the centers can communicate with the board members more easily, which means fewer problems.

The system of making suggestions and sharing ideas at the meeting was perfect. All of the important suggestions were taken to the board meeting, where the most important and necessary ideas were discussed further. This worked very well.

With regard to the future, the most important thing is that what was suggested at the meeting is carried out by the board. This way the CPMT people can watch what the board is doing. Then we can have another meeting and check what was done since the last meeting. The board can give a report at the CPMT meeting of what they have done to develop the suggestions. In the past the board was not always so useful. Now we will see. I think for the board, it is very important that the people do the work, look after the finances, and communicate with others in the organization. Many board members attended, so they know all about the problems at the centers.

Many people, including center directors, came this time. That was very good. But it is important to consider that it creates financial hardships for many center directors to attend. Many centers don’t have money. That is why I always talk about how the organization needs money. We always have money, but we don’t keep it. Then we need to go begging, begging for money. We need to create business for the organization. We have needed money for a long time. Without money, how can we do it?

Un père, une mère, un enseignant, un ami : L’incomparable bonté du vénéré Khènsour Rinpoché Lama Lhoundroup Rigsèl de Kopan

Tous ceux qui ont eu la chance de se rendre au monastère de Kopan au Népal au cours des 40 dernières années ont très probablement croisé le doux sourire de Khènsour Rinpoché Lama Lhoundroup Rigsèl qui a été au service du monastère de Kopan dans une grande diversité de rôles pendant presque 40 ans. Le titre d’abbé lui fut décerné en 2001 par le Bureau de Sa Sainteté le Dalaï Lama, mais il occupait cette fonction de manière non officielle depuis le décès de Lama Yéshé en 1984. En juillet, il avait renoncé à cette fonction pour raison de santé.

Dans ce numéro, Mandala a souhaité rendre hommage à l’incroyable travail de service qu’il a fourni pour préserver et diffuser le Dharma et réaliser les souhaits de Lama Yéshé et de Lama Zopa Rinpoché. Le travail infatigable et la bonté sans limite de Lama Lhoundroup, dont des milliers d’étudiants à Kopan ainsi que ses étudiants de Singapour, de Malaisie et de Hong-Kong ont bénéficié, sont une source d’inspiration pour nous tous.

Alors que nous mettons sous presse fin août, la condition physique de Lama Lhoundroup continue de s’aggraver ; il est bien malade. Vous pourrez suivre au fur et à mesure l’évolution de la situation sur mandalamagazine.org. Les nouvelles officielles de la FPMT, y compris celles concernant Lama Lhoundroup, sont aussi disponibles sur fpmt.org.

Khènsour Rinpoché Lama Lhoundroup Rigsèl, Monastère de Kopan, Népal, mars 2011. Avec l’aimable autorisation de Jo Hathaway.

Khènsour Rinpoché Lama Lhoundroup Rigsèl, connu dans le monde entier sous le nom de Lama Lhoundroup, est né au Tibet en 1941 dans une pauvre famille paysanne. Il entra au monastère de Séra petit garçon et s’enfuit en Inde en 1959, lors de l’invasion du Tibet par la Chine. À Buxa Duar, le camp de réfugiés dans le nord-est de l’Inde où de nombreux moines furent alors envoyés par le gouvernement indien, il rencontra Lama Yéshé et Lama Zopa Rinpoché et étudia auprès de grands maîtres comme Guéshé Rabten et d’autres.

En 1972, du monastère de Kopan, Lama Yéshé envoya une lettre à Lama Lhoundroup qui vivait à ce moment-là à Mysore en Inde et participait au rétablissement du monastère de Séra. La lettre disait : “J’ai quelques moines ici, peux-tu leur donner des enseignements ? Si, oui, alors s’il te plaît, viens”.

Lama Lhoundroup répondit à Lama Yeshé qu’il n’avait pas assez de connaissances pour enseigner mais qu’il serait très heureux de le voir et qu’il pourrait peut-être venir pour trois mois. L’abbé de Séra Djé dit à Lama Lhoundroup au moment de son départ : “Tu as la permission pour trois mois seulement, aussi quand tu arriveras là-bas, tu lui diras (à Lama Yeshé) que tu ne peux pas rester plus que cela ; et après tu reviendras tout de suite.”

Continue reading

Madre, padre, maestro, amigo: La bondad incomparable del querido Khensur Rimpoché Lama Lhundrup Rigsel de Kopan

Cualquiera que tuviera la buena suerte de visitar el monasterio de Kopan en Nepal durante los últimos cuarenta años seguramente fue recibido por la sonrisa de Khensur Rimpoché Lama Lhundrup Rigsel, que sirvió en el monasterio de Kopan desempeñando distintas funciones durante casi cuatro décadas. La Oficina de su santidad el Dalái Lama le concedió el título oficial de abad en 2001, aunque realizaba esa labor extraoficialmente desde la muerte de Lama Yeshe en 1984. En julio Lama Lhundrub dejó el cargo debido a un cáncer avanzado.

En este número, Mandala desea resaltar su increíble servicio para la preservación y difusión del Dharma y para hacer realidad los deseos de Lama Yeshe y Lama Zopa Rimpoché. El trabajo incansable de Lama Lhundrup y su ilimitada bondad, que ofreció a miles de estudiantes en Kopan así como a sus estudiantes en Singapur, Malasia y Hong Kong, destacan como una inspiración para todos nosotros.

Cuando cerramos este número a finales de agosto, Lama Lhundrup continúa manifestando un empeoramiento y está muy enfermo. Continuaremos informando en mandalamagazine.org. También pueden encontrar todas las últimas noticias oficiales de la FPMT, incluyendo las relativas a la salud de Lama Lhundrup en fpmt.org.

Khensur Rimpoché Lama Lhundrup Rigsel, monasterio de Kopan, Nepal, marzo 2011. Foto cortesía de Jo Hathaway.

Khensur Rimpoché Lama Lhundrup Rigsel (conocido en todo el mundo como Lama Lhundrup) nació en Tíbet en 1941 en una familia de campesinos pobres. Ingresó siendo un niño en el monasterio de Sera y en 1959 huyó a India a causa de la invasión china de Tíbet. En Buxa Duar, el campo de refugiados en el noreste de India donde muchos de los monjes fueron enviados por el gobierno indio, conoció a Lama Yeshe y Lama Zopa Rimpoché y estudió con grandes maestros como Gueshe Rabten y otros.

En 1972, Lama Yeshe envió una carta desde el monasterio de Kopan en Nepal a Lama Lhundrup, que vivía entonces en Mysore, India, ayudando a reconstruir el monasterio de Sera. La carta decía: «Tengo varios monjes, ¿puedes enseñarles? Si es así, te ruego que vengas.»

Lama Lhundrup le contestó que no creía que supiera suficiente para enseñar, pero que le gustaría mucho verle y que quizás pudiera ir por tres meses. Cuando se iba el abad de Sera Je le dijo: «Sólo tienes un permiso de tres meses, así que cuando llegues le dices [a Lama Yeshe] que no te puedes quedar más y vuelves en ese tiempo.»

Lama Lhundrup en Kopan, 1973. Foto cortesía de Lama Yeshe Wisdom Archive.

Cuando Lama Lhundrup llegó a Kopan, Lama Yeshe le dijo: «Tienes que ser el maestro de mis chicos.» Para entonces en el monasterio de Kopan, que se había establecido en 1971, cuidaban a 30 jóvenes monjes del Mount Everest Center de Lama Zopa Rimpoché en Lawudo y hacía falta alguien que supervisara sus estudios. Lama Lhundrup aceptó la petición de Lama Yeshe y permaneció fielmente en su puesto hasta julio de 2011, cuando la responsabilidad de abad de Kopan pasó a Gueshe Thubten Chonyi.

Lama Lhundrup recibió su título de gueshe en el monasterio de Sera en 1987. Viajó a Sera Je para el debate final y se dice que el suyo fue uno de los debates más brillantes y entretenidos en la historia reciente de Sera.

Desde 1972, en el monasterio de Kopan se han educado cerca de 800 monjes, incluyendo los 370 que viven allí. En la casa de Kopan en el monasterio de Sera, que es parte del Tsawa Kamsen, viven unos ochenta monjes de Kopan estudiando para convertirse en gueshes. También hay monjes de Kopan estudiando en el Colegio Tántrico de Gyume y en la Universidad Central de Estudios Tibetanos de Sarnath. Seis maestros residentes de centros de la FPMT son de Kopan. En 1986 se estableció el monasterio de monjas de Kopan, Khachoe Ghakyil, y desde entonces se ha educado a 450 monjas, incluyendo las 350 que viven allí.

Karuna Cayton, Pam Cayton, Nick Ribush, Thubten Tsering y Lama Lhundrup en la oficina de Kopan circa 1981. Foto cortesía de Karuna Cayton.

Karuna Cayton, actual miembro del consejo de la FPMT, que trabajó con Lama Lhundrup en Kopan desde 1975 hasta 1988, decía: «El efecto que Kopan, por medio de sus monjes y sus cursos, ha tenido en las vidas de miles de personas en todo el mundo es extraordinario. Creo que es correcto decir que sin Kopan no habría centros de la FPMT; y sin centros, puede que innumerables estudiantes nunca habrían conocido a Lama Zopa Rimpoché, Lama Yeshe o el camino del Dharma; y sin Lama Lhundrup, quizás Kopan no existiría.»

Además de los cientos de monjes y monjas que Lama Lhundrup ha cuidado durante los últimos cuarenta años, también tiene muchos estudiantes en Singapur, Malasia y Hong Kong a donde ha viajado con regularidad para dar enseñanzas. Varios miles de estudiantes han asistido a los cursos de meditación anuales ofrecidos en Kopan durante años y no se puede calcular de qué manera Lama Lhundrup ha influenciado y beneficiado a esos estudiantes dándoles los votos de refugio, enseñanzas y consejos y, a su vez, cómo estos estudiantes han influenciado a otros.

Monasterio de Kopan en 1972. Foto cortesía de Lama Yeshe.

Al reflexionar sobre el desarrollo de Kopan, Karuna decía: «Por supuesto, hay otras muchas figuras importantes en los inicios del desarrollo de Kopan como Lama Pasang, Gelek Gyatso, Tenpa Choden y una multitud de voluntarios. Pero era Lama Lhundrup el que siempre estaba allí. Él era el que mantenía la visión de Lama Yeshe tanto antes como después de su muerte en 1984. Lama Lhundrup se sentía responsable de todos los deseos que Lama Yeshe y Lama Zopa Rimpoché tenían para Kopan. Cuando Lama Lhundrup sentía que había defraudado a Lama Yeshe tenía la misma mirada que una madre que no fuera capaz de proporcionar a su hijo seguridad y alimento. Pero, al mismo tiempo, después de ser regañado por Lama Yeshe -aunque estuviera preocupado y a veces se quedará aturdido y sin palabras- Lama Lhundrup me miraba y se reía quedamente. Sabía que Lama Yeshe le quería, sabía que estaba haciendo todo lo que podía y que mejoraría y cumpliría todos los deseos de Lama Yeshe. Lama Lhundrup entendía las cualidades extraordinarias de Lama Yeshe y nunca se dejó engañar por las meras manifestaciones que usaba para guiar a los seres.»

Lama Lhundrup en la puja de larga vida para Lama Zopa Rimpoché, 2009. Foto cortesía de Wolf Price: Wanderwolf Media (wanderwolf.com).

Uno de los logros más significativos de Lama Lhundrup en Kopan fue establecer el programa de estudios filosóficos para lograr el título de gueshe. El programa fue reconocido oficialmente en 2010 y ya ha producido unos quince gueshes rabjampa con muchos otros en camino. Debido a los años de dedicación y esfuerzo de Lama Lhundrup el monasterio de Kopan se une a los tres grandes monasterios Guelug (Sera, Gendun y Drepung) y a Tashi Lhunpo como instituciones que conceden estos títulos a sus monjes.

Lama Lhundrup también estableció estudios de filosofía para las monjas del monasterio Khachoe Ghakyil. En pocos años, las primeras monjas lograrán la categoría de gueshema debido a su labor. Lama Lhundrup también se tomó la responsabilidad de supervisar el monasterio de monjas Rachen y el monasterio Mu en Tsum y el monasterio Shedup Ling en Solu Khumbu.

Lama Lhundup en Kopan, 2003. Foto cortesía del monasterio de Kopan.

También ayudó a establecer el Festival de Oraciones Gran Monlam Guelug de Nepal que dirige Kopan cada año y ayudó a crear el Forum educativo Guelug de Nepal en el que todos los monasterios Guelug de Nepal se reúnen cada año para debatir durante Turing Jayang Guncho, el debate intermonástico anual. En 2010 se realizaron los primeros exámenes Guelug para estos monasterios. Estos exámenes son un paso importante para continuar los estudios de filosofía en Sera Je.

Gueshe Thubten Sherab, que sirvió como director de la escuela del monasterio de Kopan durante cuatro años, nos contaba para Mandala: «Lama Lhundrup cuidaba y era paciente con todos los estudiantes y visitantes de Kopan. Trabajaba día y noche cuidando y escuchaba las demandas y los problemas de los monjes, monjas, estudiantes de todo el mundo y visitantes que venían buscando consejo y guía. Respondía con gran interés, cuidado y compasión, pero sin ninguna queja ni orgullo. Siempre intentaba solucionar los problemas que surgían de manera pacífica, sin que nadie se sintiera dolido o triste.»

Lobsang Drolkar, una estudiante del Amitabha Buddhist Center de Singapur dijo en 2010: «Lama Lhundrup ha convertido Kopan en un lugar en el que muchos estudiantes han tenido la experiencia de llegar de verdad a casa. Durante años, he tenido muchas oportunidades de observar cómo Lama Lhundrup hace su magia tanto con los visitantes como con los estudiantes: su apertura y bondad que abarca a todos, cómo se ríe, la manera paternal en que te coge la mano mientras escucha atentamente lo que tienes que decir (¡aunque no se consiga más que balbucear!).»

Geshe Chokley, monje de Kopan que fue director en Tshum, relataba cómo incluso desde hace veinte años Lama Lhundrup cuidaba realmente a todos los monjes pequeños como lo haría una madre, quitándoles los mocos y vistiéndoles. Dedicó toda su vida a los monjes y monjas, y que mejoraran le llenaba de satisfacción y le hacía feliz.

Ani Tenzin Jangsem, administradora del monasterio de monjas Khachoe Gakyil, decía en julio: «La bondad de Lama Lhundrup no se puede comparar ni medir. Incluso estando tan ocupado, bajaba a nuestro monasterio a enseñarnos y a aconsejar a las monjas jóvenes, hablándoles sobre las diez no virtudes, cómo ser bondadosas con los demás, tener un buen corazón, etc. Otras veces enseñaba a las monjas mayores cómo cantar. Las monjas han venido de lugares remotos de Tíbet y otras partes de los Himalayas y todo lo que están disfrutando, por ejemplo, que el monasterio sea conocido en el mundo, es debido a la bondad y las bendiciones de Lama Zopa Rimpoché y al duro trabajo y a la guía de Lama Lhundrup.»

Lama Zopa Rimpoché y la comunidad de Kopan se preocuparon mucho por la salud de Lama Lhundrup a finales de 2010. Después de varias súplicas, Lama Lhundrup aceptó la invitación de pedir asesoramiento médico occidental en Singapur y viajó a principios de enero de 2011, donde fue ingresado en el hospital y se le diagnosticó cáncer con metástasis en el estómago a mediados de ese mes.

Lama Lhundrup con sus dos asistentes, V. Thubten Kunkhen y V. Losang Thardoe, y Jo Hathaway, su enfermera de cuidados paliativos y estudiante, Kopan, 24 de agosto de 2011. Foto de V. Thubten Kunsang.

Jo Hathaway, neozelandesa, enfermera de cuidados paliativos y estudiante de Lama Lhundrup, que ha permanecido en Kopan desde enero del 2011 para ayudar a cuidarle, decía a Mandala lo siguiente en julio:

«Desde el primer día de su llegada a Kopan de vuelta del hospital de Singapur, la manera en que Lama Lhundrup ha abordado la enfermedad ha sido distinta de la de cualquier otro paciente que haya cuidado. Se sentó haciendo girar el extremo del tubo de alimentación que le acababan de insertar en el estómago y, riéndose, exclamó: “Mira, mi nueva boca”.

No importa cuál sea la situación, el Dharma es siempre lo primero en la mente de Lama Lhundrup. Las necesidades físicas no tienen tanta importancia para él como para la mayoría los seres comunes y no parece prestar mucha atención a los cambios en su cuerpo. Esto puede hacer un poco difícil el trabajo de los que intentamos controlar qué le pasa, porque a diferencia de la mayoría de los enfermos graves, nunca se queja de nada.

El deseo de Lama Lhundrup de hacer felices a los demás también se antepone a su propio bienestar. Cuando nos preocupábamos porque los cambios fisiológicos en su cuerpo podrían indicar que experimentaba dolor, intenté preguntarle. La conversación empezó bien: “¿Le duele?” “Si.” “¿Me puede mostrar dónde?” “Por aquí.” Cuando empecé con la siguiente lista de preguntas como enfermera preocupada, en vez de responderme, Lama Lhundrup me dijo con una sonrisa relajada: “¿No te gusta el dolor?” “Por supuesto que no, Khenrimpoché”, fue mi perpleja respuesta. (A nadie le gusta el dolor ¿no?) Lama Lhundrup simplemente respondió: “Entonces, no me duele.” Y volvió a su texto y continuó con sus oraciones nocturnas. Fin de la conversación, fin de mis razones para estar preocupada.

Otra vez, cuando de nuevo estábamos hablando del dolor, le pregunté cómo le gustaría que le tratáramos. El contestó: “Es mejor experimentarlo por el bien de todos los seres.” Lama Lhundrup usaba la manifestación de la enfermedad para practicar tonglen para los demás y a menudo le decía a la gente que le enviaran todas sus preocupaciones y enfermedades para que pudieran estar libres de sufrimiento. Estos días, sospecho que por compasión por nosotros y para que no nos preocupemos tanto, Lama Lhundrup acepta una pequeña cantidad de medicación para aliviar el dolor, sólo lo suficiente que le permita concentrarse bien mientras realiza sus oraciones y prácticas, pero sin necesidad ni intención de cortar la experiencia del dolor completamente. Su visión de la enfermedad es definitivamente extraordinaria.»

Según Karuna Cayton, Lama Zopa Rimpoché les dijo a los que estaban preocupados por la enfermedad de Lama Lhundrup: «No necesitáis preocuparos por él, porque ha dedicado su vida a cumplir los deseos de Lama Yeshe.» Reflexionando sobre esto, a principios de agosto Karuna dijo: «Creo que esta cualidad de Lama Lhundrup es sólo una de las que le hacen tan extraordinario. Lama Thubten Yeshe fue un lama visionario, un rebelde, un hombre del renacimiento. En la sociedad tibetana tradicional, en particular la sociedad de los monjes, la innovación se veía con desconfianza. Sin embargo, Lama Yeshe vio las señales para los tibetanos exiliados y los budistas del Himalaya y, aunque sus ideas pudieran parecer radicales, mi experiencia es que Lama Lhundrup nunca vaciló al intentar cumplir los sueños de Lama Yeshe. Lama Lhundrup conocía los extraordinarios atributos de Lama Yeshe e intentó llevar a cabo las ideas de Lama a menudo provisto sólo de su fe.»

En 1995, Lama Lhundrup informaba a Mandala:

Mi trabajo principal es asegurarme de que todos los monjes tengan una buena educación y que desarrollen una buena actitud, entonces estamos cumpliendo los deseos de Lama Yeshe. Mi objetivo es que al final cuando todos estos jóvenes acaben sus estudios después de quince años sepan por lo menos tibetano, escribir, leer y también filosofía general, así se podrán convertir en traductores, maestros o lo que sea. Quiero que sean buenos, que tengan un buen corazón. Este es el monasterio principal de Lama Yeshe y Lama Zopa, ellos no tienen tiempo y por eso tengo que trabajar para ellos. Con esto estoy muy contento.

Lama Lhundup y Osel en Kopan, julio 2011. Foto cortesía de Jo Hathaway.

Cuando la salud de Lama Lhundrup se volvió más delicada, Karuna Cayton y Osel Hita decidieron hacerle una corta visita y mostrar su respecto a su viejo amigo y maestro. Llegaron a Kopan el 4 de julio sin anunciarse, sólo V. Roger Kunsang y Lama Zopa Rimpoché sabían que irían. Durante su estancia de seis días, visitaron a Lama Lhundrup casi cada día. También era la primera vez que Osel volvía a Kopan en trece años, por lo que también para él fue una vuelta a casa. A petición de Rimpoché, Osel dio charlas conmovedoras en el monasterio de monjas Khachoe Ghakyil y en la gompa principal de Kopan.

Caruna explicaba a Mandala: «Yo le llamo a Lama Lhundrup mi amigo, no lo hago de forma arrogante o despectiva. Es mi kalyanamitra, mi amigo espiritual. Si conoces a Lama Lhundrup, creo que sabes lo que quiero decir y seguramente también tú le consideras como tu amigo.»

Un estudiante occidental que ha estado en Kopan durante veinte años hizo la siguiente observación sobre Lama Lhundrup: «Él ha convertido a Kopan en lo que es hoy en día. Ha ido añadiendo una pieza tras otra, con paciencia y cuidado, pidiendo consejo a muchos y siguiendo las instrucciones de sus maestros. Estos esfuerzos se han desplegado como la tierra pura de Kopan.»

La vida, logros y dedicación de Khensur Rimpoché Lama Lhundrup Rigsel merecen ser celebrados. Siendo un joven monje se dedicó a servir a Lama Yeshe y a Lama Zopa Rimpoché y pasó cuarenta años cumpliendo sus deseos y cuidando como madre, padre, maestro y amigo a muchos otros, incontables. Como Lama Zopa Rimpoché dijo alabándole hace años: «Lama Lhundrup es una lama en quien puedes confiar plenamente.» Te rogamos que te unas a toda a comunidad de la FPMT al regocijarte de la tremenda dedicación de Khensur Rimpoché Lama Lhundrup Rigsel para preservar y extender el Dharma y para cuidar a Kopan, el corazón de la organización de la FPMT.

En julio de este año la oficina de Kopan envió la siguiente petición: Nuestro más bondadoso maestro Lama Zopa Rimpoché ha aconsejado hoy que sería beneficioso para Khensur Rimpoché si los que tienen conexiones kármicas con él (es decir, han recibido consejos, transmisión oral, otras enseñanzas, o han tomado refugio con él) pudieran hacer la práctica de Ksithigarbha tantas veces como sea posible.

En Kopan y muchos estudiantes en todo el mundo están haciendo muchas pujas y oraciones para Lama Lhundrup.

Puede encontrar la práctica de Ksithigarba, las últimas noticias sobre la salud de Khensur Rimpoché y más reflexiones sobre Lama Lhundrup de Gueshe Thubten Sherab, Karuna Cayton, Ani Tenzin Jangsem, Jo Hathaway y otros en www.mandalamagazine.org.

Traducido al español por V. Nerea Basurto para el Servicio de Traducción de la FPMT Hispana, 10 septiembre 2011.

The Last Days on Earth

Kopan Monastery, Nepal — September 12, 2011

From Ven. Roger:

Photo courtesy of Ven. Roger Kunsang.

On September 5, Rinpoche leaned very close to Lama Lhundrup to better hear his voice, it was very soft, a very soft whisper. “Even the very smallest pleasure is in the nature of suffering,” said Lama Lhundrup. “If I have to go to the hell realms may I be able to take on all their suffering, may it ripen on me.”  The atmosphere was very, very still and calm. The conversation felt so intimate between too old close friends. There was no emotion, it was just a close and intimate exchange. Continue reading